Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan Respublikası arasında vizaların verilməsinin sadələşdirilməsi haqqında Saziş (bundan sonra “Saziş” adlandırılacaq) 1 sentyabr 2014-cü il tarixində qüvvəyə minmişdir. Sazişin məqsədi Avropa İttifaqının və Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına 180 gün müddətində 90 gündən çox olmamaq şərti ilə nəzərdə tutulmuş olma müddəti üçün vizaların verilməsi prosedurlarını qarşılıqlılıq əsasında asanlaşdırmaqdır.
Bu Sazişdə nəzərdə tutulan viza sadələşdirmələri Aİ-nin aşağıdakı üzvlərinin vətəndaşlarına şamil edilir:
Avstriya Belçika Bolqarıstan
Xorvatiya Kipr Çex Respublikası
Estoniya Finlandiya Fransa
Almaniya Yunanıstan Macarıstan
İtaliya Latviya Litva
Lüksemburq Malta Hollandiya
Polşa Portuqaliya Rumıniya
Slovakiya Sloveniya İspaniya
İsveç
Qeyd: Bu Sazişdə nəzərdə tutulan viza sadələşdirmələri Danimarka Krallığı, İrlandiya Respublikası və Böyük Britaniya vətəndaşlarına şamil edilmir.
Müqavilə aşağıdakı asanlaşdırmaları müəyyən edir:
- Çoxdəfəlik vizaların verilməsi
Aİ-yə üzv dövlətlərin və Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarının aşağıdakı kateqoriyaları Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliklərinə və konsulluq idarələrinə etibarlılıq müddəti 5 il olan çoxdəfəlik giriş vizası üçün müraciət edə bilərlər:
(a) ər-arvad, yaşı 21-dən az olan və ya himayəsində olan uşaqlar (övladlığa götürülənlər də daxil olmaqla), valideynləri (o cümlədən qəyyumlar), Azərbaycan Respublikasının ərazisində qanuni yaşayan Avropa İttifaqının vətəndaşları və ya Üzv Dövlətlərin ərazisində qanuni yaşayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olduqları Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları olan Avropa İttifaqının vətəndaşları; Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan;
(b) Üzv Dövlətlərə, Avropa İttifaqına və ya Azərbaycan Respublikasına ünvanlanmış rəsmi dəvətdən sonra mütəmadi olaraq görüşlərdə, məsləhətləşmələrdə, danışıqlarda və ya mübadilə proqramlarında, habelə keçirilən tədbirlərdə iştirak edəcək rəsmi nümayəndə heyətlərinin daimi üzvləri
Tez-tez və ya müntəzəm səyahət etmək ehtiyacı və ya niyyəti açıq şəkildə daha qısa müddətlə məhdudlaşdıqda, çoxdəfəlik vizanın qüvvədə olma müddəti həmin dövrlə məhdudlaşdırılır, xüsusən:
— (a) bəndində göstərilən şəxslərə münasibətdə Üzv Dövlətlərdən birində qanuni yaşayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının və ya Azərbaycan Respublikasında qanuni yaşayan İttifaq vətəndaşlarının qanuni yaşaması üçün verilmiş icazənin qüvvədə olma müddəti;
— (b) bəndində göstərilən şəxslərə münasibətdə rəsmi nümayəndə heyətinin daimi üzvü statusunun qüvvədə olma müddəti;
beş ildən azdır.
Əvvəlki il ərzində ən azı bir viza almış, səfər etdikləri dövlətin giriş-çıxışı haqqında qanunlara uyğun olaraq bundan istifadə etmiş Aİ-yə üzv dövlətlərin aşağıdakı kateqoriyalı vətəndaşları Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəliklərinə və konsulluqlarına 1 il müddətinə çoxdəfəlik giriş vizası üçün müraciət edə bilərlər:
(a) mübadilə proqramları da daxil olmaqla, təhsil və ya təhsil məqsədi ilə müntəzəm olaraq səyahət edən tələbələr, aspirantlar;
(b) jurnalistləri və onları peşəkar səviyyədə müşayiət edən texniki heyət;
(c) qardaşlaşmış şəhərlər tərəfindən təşkil edilən rəsmi mübadilə proqramlarının iştirakçıları;
(d) Üzv Dövlətlərdə və ya Azərbaycan Respublikasında qeydiyyata alınmış avtonəqliyyat vasitələrində Azərbaycan Respublikasının və Üzv Dövlətlərin əraziləri arasında beynəlxalq yük və sərnişin daşıma xidmətlərini həyata keçirən sürücülər;
(e) tibbi səbəblərə görə mütəmadi olaraq ziyarətə ehtiyacı olan şəxslər və zəruri müşayiət edən şəxslər;
(f) müntəzəm olaraq Azərbaycan Respublikasına və ya Üzv Dövlətlərə səfər edən beynəlxalq sərgilərdə, konfranslarda, simpoziumlarda, seminarlarda və ya digər oxşar tədbirlərdə iştirak edən peşə sahibləri;
(g) mübadilə proqramları da daxil olmaqla, təhsil təlimləri, seminarlar, konfranslar məqsədilə Azərbaycan Respublikasına və ya Üzv Dövlətlərə müntəzəm səfər edən vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının nümayəndələri;
(h) elm, mədəniyyət və incəsənət fəaliyyətlərində, o cümlədən universitet və digər mübadilə proqramlarında iştirak edən, Azərbaycan Respublikasına və ya Üzv Dövlətlərə müntəzəm səfər edən şəxslər;
(i) beynəlxalq idman tədbirlərinin iştirakçıları və onları peşəkar səviyyədə müşayiət edən şəxslər;
(j) Üzv Dövlətə, Avropa İttifaqına və ya Azərbaycan Respublikasına ünvanlanmış rəsmi dəvətdən sonra mütəmadi olaraq görüşlərdə, məsləhətləşmələrdə, danışıqlarda və ya mübadilə proqramlarında, habelə hökumətlərarası təşkilatlar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının və ya Üzv Dövlətlərin ərazisində keçirilən tədbirlərdə iştirak edəcək rəsmi nümayəndə heyətlərinin üzvləri;
(k) Azərbaycan Respublikasına və ya Üzv Dövlətlərə müntəzəm səfər edən iş adamları və biznes təşkilatlarının nümayəndələri.
- Səfərin məqsədi ilə bağlı sənədli sübut
İttifaqın və Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının aşağıdakı kateqoriyaları üçün digər Tərəfə səfərin məqsədini əsaslandırmaq üçün aşağıdakı sənədlər kifayətdir:
(a) yaxın qohumlar üçün — Azərbaycan Respublikasının ərazisində qanuni surətdə yaşayan Avropa İttifaqının vətəndaşları və ya Üzv Dövlətlərdə qanuni yaşayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olduqları Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan Avropa İttifaqının vətəndaşları olan ər-arvad, uşaqlar (övladlığa götürülənlər də daxil olmaqla), valideynlər (qəyyumlar da daxil olmaqla), baba və nənə və nəvələr; Azərbaycan Respublikası:
— qəbul edən şəxsin yazılı müraciəti;
(b) 10-cu Maddəyə xələl gətirmədən, Üzv Dövlətlərə, Avropa İttifaqına və ya Azərbaycan Respublikasına ünvanlanmış rəsmi dəvətdən sonra rəsmi görüşlərdə, məsləhətləşmələrdə, danışıqlarda və ya mübadilə proqramlarında, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Üzv Dövlətlərdən birində dövlətlərarası hakimiyyət orqanları tərəfindən keçirilən tədbirlərdə iştirak edən rəsmi nümayəndə heyətlərinin üzvləri, o cümlədən belə nümayəndə heyətlərinin daimi üzvləri üçün:
— ərizəçinin müvafiq olaraq onun nümayəndə heyətinin üzvü və ya digər Tərəfin ərazisinə yuxarıda qeyd olunan tədbirlərdə iştirak etmək üçün səfər edən onun nümayəndə heyətinin daimi üzvü olduğunu təsdiq edən Üzv Dövlətin və ya Azərbaycan Respublikasının səlahiyyətli orqanı və ya Avropa İttifaqının qurumu tərəfindən rəsmi dəvətnamənin surəti ilə verilmiş məktub;
(c) iş adamları və biznes təşkilatlarının nümayəndələri üçün;
— qəbul edən hüquqi şəxsdən və ya şirkətdən, təşkilatdan və ya belə hüquqi şəxsin filialından və ya şirkətindən, Azərbaycan Respublikasının və ya Üzv Dövlətlərin dövlət və ya yerli hakimiyyət orqanlarından və ya təşkilat komitələrindən və ya Azərbaycan Respublikasının və ya Üzv Dövlətlərdən birində keçirilən ticarət və sənaye sərgilərinin, konfranslarının və simpoziumlarının milli qanunvericiliyə uyğun olaraq səlahiyyətli orqanlar tərəfindən təsdiq edilmiş yazılı müraciəti;
(d) Üzv Dövlətlərdə və ya Azərbaycan Respublikasında qeydiyyata alınmış avtonəqliyyat vasitələrində Azərbaycan Respublikasının və Üzv Dövlətlərin əraziləri arasında beynəlxalq yük və sərnişin daşıma xidmətlərini həyata keçirən sürücülər üçün:
— Azərbaycan Respublikasının milli şirkətinin və ya daşıyıcılarının assosiasiyasının (birliyinin) və ya üzv dövlətlərin beynəlxalq avtomobil daşımalarını təmin edən daşıyıcıların milli assosiasiyalarının səfərlərin məqsədi, marşrutu, müddəti və tezliyi göstərilməklə yazılı müraciəti;
(e) mübadilə proqramları, o cümlədən məktəblə bağlı digər fəaliyyətlər çərçivəsində təhsil və ya təhsil məqsədi ilə səfərlər edən şagirdlər, tələbələr, aspirantlar və onları müşayiət edən müəllimlər üçün:
— qəbul edən universitetdən, akademiyadan, institutdan, kollecdən və ya məktəbdən yazılı müraciət və ya qeydiyyat haqqında şəhadətnamə və ya tələbə kartları və ya iştirak edəcək kursların sertifikatları;
(f) universitet və digər mübadilə proqramları da daxil olmaqla elmi, akademik, mədəniyyət və ya incəsənət fəaliyyətlərində iştirak edən şəxslər üçün:
— həmin tədbirlərdə iştirak etmək üçün qəbul edən təşkilatın yazılı müraciəti;
(g) jurnalistlər və onları peşəkar şəkildə müşayiət edən texniki heyət üçün:
— müvafiq şəxsin ixtisaslı jurnalist olduğunu sübut edən və səfərin məqsədinin jurnalist fəaliyyətini həyata keçirmək olduğunu və ya jurnalisti peşəkar səviyyədə müşayiət edən texniki heyət üzvü olduğunu sübut edən peşəkar təşkilat və ya ərizəçinin işəgötürən tərəfindən verilmiş sertifikat və ya digər sənəd;
(h) beynəlxalq idman tədbirlərinin iştirakçıları və onları peşəkar səviyyədə müşayiət edən şəxslər üçün:
— qəbul edən təşkilatdan, səlahiyyətli orqanlardan, Üzv Dövlətlərin milli idman federasiyalarından və ya Azərbaycan Respublikasından və ya Azərbaycan Respublikasının Milli Olimpiya Komitəsindən və ya Üzv Dövlətlərin Milli Olimpiya Komitələrindən yazılı sorğu;
(i) qardaşlaşmış şəhərlər tərəfindən təşkil edilən rəsmi mübadilə proqramlarının iştirakçıları üçün:
— bu şəhərlərin administrasiya rəhbərinin/merinin yazılı müraciəti;
j) tibbi səbəblərə görə səyahət edən şəxslər və zəruri müşayiət edən şəxslər üçün:
— tibb müəssisəsinin bu müəssisədə tibbi yardıma ehtiyac olduğunu, müşayiət olunmasının zəruriliyini və müalicənin ödənilməsi üçün kifayət qədər maliyyə vəsaitinin olmasını təsdiq edən rəsmi sənədi;
(k) Azərbaycan Respublikasının və ya Üzv Dövlətlərin ərazisində keçirilən beynəlxalq sərgilərdə, konfranslarda, simpoziumlarda, seminarlarda və ya digər oxşar tədbirlərdə iştirak edən peşə sahibləri üçün:
— müvafiq şəxsin tədbirdə iştirak etdiyini təsdiq edən ev sahibi təşkilatın yazılı müraciəti;
(l) təhsil təlimləri, seminarlar, konfranslar, o cümlədən mübadilə proqramları çərçivəsində səfərlər zamanı vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının nümayəndələri üçün:
— qəbul edən təşkilat tərəfindən verilmiş yazılı sorğu, şəxsin vətəndaş cəmiyyəti təşkilatını təmsil etməsinin təsdiqi və milli qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət orqanı tərəfindən verilmiş müvafiq reyestrdən belə təşkilatın yaradılması haqqında şəhadətnamə;
(m) dəfn mərasimlərinə gələn qohumlar:
— ölüm faktını, habelə ərizəçi ilə dəfn edilmiş şəxs arasında ailə və ya digər qohumluq əlaqələrini təsdiq edən rəsmi sənəd;
(n) hərbi və mülki məzarlıqları ziyarət etmək üçün:
— qəbrin mövcudluğunu və mühafizəsini, habelə ərizəçi ilə dəfn edilmiş şəxs arasında ailə və ya digər münasibətləri təsdiq edən rəsmi sənəd;
Qeyd: Yazılı müraciətdə aşağıdakı maddələr olmalıdır:
(a) dəvət olunan şəxs üçün: adı və soyadı, doğum tarixi, cinsi, vətəndaşlığı, pasport nömrəsi, səfərin vaxtı və məqsədi, qeydlərin sayı və müvafiq hallarda dəvət olunan şəxsi müşayiət edən həyat yoldaşının və uşaqlarının adı;
(b) dəvət edən şəxs üçün: adı, soyadı və ünvanı;
(c) dəvət edən hüquqi şəxs, şirkət və ya təşkilat üçün: tam adı və ünvanı və:
— sorğu təşkilat və ya orqan tərəfindən verilibsə, sorğunu imzalayan şəxsin adı və vəzifəsi;
— dəvət edən şəxs hüquqi şəxs və ya şirkət və ya belə hüquqi şəxsin və ya şirkətin Üzv Dövlətin ərazisində və ya Azərbaycan Respublikasında yaradılmış ofisi və ya filialıdırsa, müvafiq Üzv Dövlətin milli qanunvericiliyi və ya Azərbaycan qanunvericiliyi ilə tələb olunan qeydiyyat nömrəsi.
- Viza müraciətlərinə baxılması üçün rüsumlar
Viza müraciətlərinə baxılması üçün rüsum 35 Avro təşkil edəcək .
Aşağıdakı kateqoriyalardan olan şəxslər üçün viza ərizəsinə baxılması üçün rüsumlar tutulmur:
(a) yaxın qohumları üçün — Azərbaycan Respublikasının ərazisində qanuni surətdə yaşayan Avropa İttifaqı vətəndaşlarının, Üzv Dövlətlərin ərazisində qanuni yaşayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olduqları Avropa İttifaqının vətəndaşlarının və onların vətəndaşı olduqları Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan Avropa İttifaqı vətəndaşlarının həyat yoldaşları, uşaqları (övladlığa götürülənlər də daxil olmaqla), valideynləri (qəyyumlar da daxil olmaqla), baba və nənələri və nəvələri. Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan;
(b) Üzv Dövlətlərə, Avropa İttifaqına və ya Azərbaycan Respublikasına ünvanlanmış rəsmi dəvətdən sonra rəsmi görüşlərdə, məsləhətləşmələrdə, danışıqlarda və ya mübadilə proqramlarında, habelə hökumətlərarası təşkilatlar tərəfindən Azərbaycan Respublikasının və ya Üzv Dövlətlərin birində keçirilən tədbirlərdə iştirak edəcək rəsmi nümayəndə heyətlərinin üzvləri, o cümlədən rəsmi nümayəndə heyətlərinin daimi üzvləri üçün;
(c) mübadilə proqramları, o cümlədən məktəblə bağlı digər fəaliyyətlər çərçivəsində təhsil və ya təhsil məqsədi ilə səfərlər edən şagirdlər, tələbələr, aspirantlar və onları müşayiət edən müəllimlər;
(d) zəruri hallarda əlillər və onları müşayiət edən şəxslər;
(e) beynəlxalq idman tədbirlərinin iştirakçıları və onları peşəkar səviyyədə müşayiət edən şəxslər;
(f) universitet və digər mübadilə proqramları da daxil olmaqla elmi, mədəni və incəsənət fəaliyyətlərində iştirak edən şəxslər;
g) humanitar əsaslarla, o cümlədən təcili tibbi yardım almaq üçün və belə şəxsi müşayiət edən şəxsə, yaxud yaxın qohumunun dəfnində iştirak etmək və ya ağır xəstə yaxın qohumunu ziyarət etmək üçün səfərlərinin zəruriliyini təsdiq edən sənədləri təqdim etmiş şəxslər;
(h) təhsil təlimləri, seminarlar, konfranslar, o cümlədən mübadilə proqramları çərçivəsində səfərlər zamanı vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının nümayəndələri;
(i) pensiyaçılar;
j) 12 yaşına çatmamış uşaqlar;
(k) jurnalistlər və onları peşəkar səviyyədə müşayiət edən texniki heyət.
Qeyd: Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəlikləri və ya konsulluqları vizanın verilməsi üçün xarici xidmət təminatçısı (autsorsing şirkəti) ilə əməkdaşlıq edərsə, xarici xidmət təminatçısı 30 avrodan çox olmayan xidmət haqqı tuta bilər . Bundan əlavə, Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəlikləri və konsulluqları bütün müraciət edənlərin öz ərizələrini birbaşa Azərbaycan Respublikasının konsulluq idarələrinə təqdim etmək imkanını saxlamalıdırlar.
- Viza müraciətlərinə baxılması prosedurlarının uzunluğu
Azərbaycan Respublikasının diplomatik nümayəndəlikləri və konsulluqları ərizənin və vizanın verilməsi üçün tələb olunan sənədlərin daxil olduğu tarixdən sonra 10 təqvim günü müddətində vizanın verilməsi haqqında sorğuya dair qərar qəbul edirlər. Viza müraciəti ilə bağlı qərarın qəbul edilməsi müddəti ayrı-ayrı hallarda, xüsusən də ərizənin əlavə araşdırılmasına ehtiyac olduqda 30 təqvim gününə qədər uzadıla bilər.
Qeyd: Ərizəçilərdən ərizənin verilməsi üçün görüş almaq tələb olunarsa, görüş, bir qayda olaraq, təyinat üçün müraciət edildiyi tarixdən iki həftə müddətində baş tutmalıdır. Yuxarıdakı cümləyə baxmayaraq, kənar xidmət təminatçıları (autsorsinq şirkəti) viza ərizəsinin, bir qayda olaraq, lazımsız gecikmə olmadan verilə biləcəyini təmin etməlidir. Təcili olaraq əsaslandırılmış hallarda konsulluq ərizəçilərə ya təyinat olmadan öz ərizələrini təqdim etməyə icazə verə bilər, ya da dərhal görüş təyin olunur.
- Diplomatik pasportlar
Etibarlı diplomatik pasportlara malik olan Avropa İttifaqının və Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları 180 gün müddətində vizasız 90 gündən çox olmayan müddətə Aİ-yə üzv dövlətlərin ərazilərinə gələ, gedə, tranzit keçə və orada qala bilərlər.
Vizasız rejim tətbiq edən ölkələrlə bağlı əlavə məlumatı burada tapa bilərsiniz .
- Digər məsələlər
Sazişin 2.2-ci maddəsinə əsasən, Sazişin müddəaları ilə əhatə olunmayan məsələlər (məsələn, vizanın verilməsindən imtina, səyahət sənədlərinin tanınması, kifayət qədər dolanışıq vasitələrinin sübutu və ölkəyə girişdən imtina və ölkədən çıxarılma tədbirləri) Azərbaycan Respublikasının milli qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.